किम्बु (Mulberry) फल: पोषण, औषधीय गुण र उपयोग
किम्बु, जसलाई अंग्रेजीमा Mulberry भनिन्छ, स्वादिलो र अत्यन्त पोषिलो फल हो। यसको वैज्ञानिक नाम Morus alba (सेतो किम्बु) तथा Morus nigra (कालो किम्बु) हो। नेपालका विभिन्न भागमा पाइने यो फल विशेषगरी गर्मी मौसममा पाक्छ र स्वास्थ्यका लागि निकै लाभदायक मानिन्छ।
किम्बुमा धेरै प्रकारका पोषक तत्व पाइन्छन्। यसमा भिटामिन C, भिटामिन K, आयरन, क्याल्सियम, पोटासियम, फाइबर तथा एन्टिअक्सिडेन्टहरू प्रशस्त मात्रामा हुन्छन्। भिटामिन C ले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्छ भने आयरनले रगतको कमी (एनेमिया) हुनबाट बचाउँछ। क्याल्सियम र भिटामिन K हड्डी बलियो बनाउन उपयोगी हुन्छन्। फाइबरले पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न सहयोग गर्छ भने एन्टिअक्सिडेन्टहरूले शरीरमा हुने फ्री र्याडिकल्सलाई नियन्त्रण गरी बुढ्यौली ढिलो बनाउने काम गर्छ।
औषधीय दृष्टिले किम्बु निकै महत्वपूर्ण फल हो। यसको नियमित सेवनले मधुमेह नियन्त्रण गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ, किनभने यसले रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ। साथै, किम्बुले मुटु सम्बन्धी रोगको जोखिम कम गर्न, रक्तचाप नियन्त्रण गर्न र कोलेस्ट्रोल घटाउन सहयोग गर्छ। यसको पात र बोक्रा पनि आयुर्वेदिक औषधिमा प्रयोग गरिन्छ, विशेषगरी खोकी, ज्वरो र सूजन कम गर्न।
किम्बुबाट विभिन्न परिकार बनाउन सकिन्छ। यसलाई सिधै ताजा फलको रूपमा खान सकिन्छ भने जुस, जाम, जेली, सिरप, वाइन तथा सुकाएर ड्राइ फ्रुटको रूपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। कतिपय स्थानमा यसको प्रयोग मिठाई र डेजर्ट बनाउन समेत गरिन्छ।
किम्बु विशेषगरी रगतको कमी, पाचन समस्या, मुटु रोग, उच्च रक्तचाप र छालासम्बन्धी समस्यामा फाइदाजनक मानिन्छ। यसका साथै, यसले शरीरलाई ऊर्जा दिनुका साथै थकान कम गर्न पनि सहयोग गर्छ।
यसरी किम्बु फल स्वाद, पोषण र औषधीय गुणले भरिपूर्ण भएकाले दैनिक आहारमा समावेश गर्नु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ।
