विराटनगर — जेन–जी आन्दोलनका क्रममा भएको घटनासँग सम्बन्धित मुद्दामा काठमाडौंका पूर्व प्रमुख जिल्ला अधिकारी छवि रिजाललाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। अपराध अनुसन्धानसँग सम्बन्धित टोलीले उनलाई नियन्त्रणमा लिएको हो।
प्रहरीका अनुसार आन्दोलनका बेला प्रशासनिक नेतृत्वमा रहेका रिजालमाथि आन्दोलन नियन्त्रणका क्रममा अत्यधिक बल प्रयोग भएको विषयमा अनुसन्धान गर्न आवश्यक देखिएपछि पक्राउ गरिएको हो। यस प्रकरणले प्रशासनिक तहसम्म अनुसन्धान विस्तार भएको संकेत दिएको छ।
रिजाल जेन–जी आन्दोलन भएको समयमा काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारीका रूपमा कार्यरत थिए। गत भदौ २३ र २४ गते भएको उक्त आन्दोलनका क्रममा सुरक्षा निकायबाट बल प्रयोग भएको र त्यसले मानवीय क्षति निम्त्याएको आरोप लाग्दै आएको छ। सोही घटनाको अनुसन्धानका क्रममा उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको जनाइएको छ।
जाँचबुझ आयोगले आफ्नो प्रतिवेदनमार्फत उक्त घटनामा विभिन्न तहका अधिकारीहरूको भूमिकाबारे उल्लेख गर्दै कारबाहीका लागि सिफारिस गरेको थियो। पूर्वन्यायाधीश गौरीबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा गठित उक्त आयोगले घटनामा प्रशासनिक तथा सुरक्षा संयन्त्रको निर्णय प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको थियो।
सोही सिफारिसका आधारमा यसअघि नै तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। अब सोही श्रृंखलामा रिजाललाई पनि अनुसन्धानको दायरामा ल्याइएको हो।
रिजालले आयोगसमक्ष दिएको बयानमा आफूले भीड नियन्त्रणका लागि घुँडाभन्दा तल लक्षित रबरका गोली प्रयोग गर्न मौखिक निर्देशन दिएको तर सिधै घातक हतियार प्रयोग गर्न आदेश नदिएको दाबी गरेका छन्। उनले परिस्थिति नियन्त्रणबाहिर जान सक्ने अवस्था देखिएपछि सीमित बल प्रयोग गर्न निर्देशन दिएको बताएका छन्।
तर घटनाका क्रममा घातक गोली प्रहार भएको र त्यसबाट मानवीय क्षति भएको तथ्य सार्वजनिक भएपछि आदेश श्रृंखला र निर्णय प्रक्रियाबारे गम्भीर अनुसन्धान भइरहेको छ। सुरक्षा निकायको कार्यशैली, आदेश कार्यान्वयन तथा समन्वयमा कमी भएको विषय अनुसन्धानको मुख्य केन्द्रमा रहेको जनाइएको छ।
प्रहरीले हाल रिजालसँग विस्तृत सोधपुछ गरिरहेको छ। घटनासम्बन्धी कागजात, आदेश अभिलेख, प्रत्यक्षदर्शीको बयान तथा अन्य प्रमाणहरू संकलन गर्ने कार्य जारी रहेको छ। प्रारम्भिक अनुसन्धानपछि आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अनुसार उनलाई अदालतमा उपस्थित गराई म्याद थप गरी थप अनुसन्धान गरिने प्रहरीले जनाएको छ।
घटनापछि एक महिनाभित्रै रिजाललाई प्रमुख जिल्ला अधिकारीको पदबाट हटाइएको थियो। त्यसयता उनी सार्वजनिक जीवनमा कम देखिएका थिए। अहिले पुनः अनुसन्धानको क्रममा पक्राउ परेपछि यस घटनाले नयाँ मोड लिएको छ।
यस प्रकरणले राजनीतिक तथा प्रशासनिक क्षेत्रमा व्यापक प्रभाव पारेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यसले राज्यका उच्च तहका निर्णय र जिम्मेवारीबारे गम्भीर बहस सिर्जना गरेको छ।
सरकारी निकायहरूले भने अनुसन्धान निष्पक्ष र कानुनी प्रक्रिया अनुसार अघि बढाइने बताएका छन्। कसैप्रति पूर्वाग्रह नराखी प्रमाणका आधारमा मात्र निष्कर्ष निकालिने जनाइएको छ।
हाल देशभर यस घटनाबारे चासो बढिरहेको छ। आगामी दिनमा अनुसन्धानको निष्कर्षले प्रशासनिक जवाफदेहिता र कानुनी प्रणालीमा महत्वपूर्ण सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ।
