बिराटनगर, १६ चैत — लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्य रेखा शर्मा बालश्रम तथा नाबालिकामाथि दुर्व्यवहार गरेको आरोपमा पक्राउ परेकी छिन्। काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले उनलाई राजधानीको धुम्बाराही क्षेत्रबाट नियन्त्रणमा लिएको हो।
प्रहरीका अनुसार एक नाबालिकालाई लामो समयसम्म घरमा राखेर श्रम गराएको तथा शारीरिक तथा मानसिक दुर्व्यवहार गरेको आरोप लागेपछि उनलाई अनुसन्धानका लागि पक्राउ गरिएको हो। यस प्रकरणले राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रमा व्यापक चासो उत्पन्न गरेको छ।
घटनाको प्रारम्भिक विवरणअनुसार काठमाडौं महानगरपालिकामा प्रशिक्षण लिइरहेका केही विद्यार्थीले सामुदायिक विद्यालयहरूमा अध्ययनरत तर अभिभावकसँग नबसिरहेका बालबालिकाबारे अध्ययन गर्ने क्रममा उक्त नाबालिकाको अवस्थाबारे जानकारी पाएका थिए। सर्वेक्षणका क्रममा ती बालिकाले आफूलाई घरमा काममा लगाइएको, विद्यालय जान बाध्य पारिए पनि श्रमशोषण भइरहेको र दुर्व्यवहार सहनुपरेको बताएकी थिइन्।
बालिकाले दिएको जानकारीका आधारमा महानगरपालिकाको टोली, स्थानीय वडाका प्रतिनिधि तथा प्रहरी घटनास्थलमा पुगेका थिए। त्यहाँ पुगेपछि उनीहरूले मुचुल्का तयार पार्दै नाबालिकाको अवस्थाबारे प्रारम्भिक अनुसन्धान गरेका थिए। घटनास्थलमा पुगेको टोलीले बालिकाको अवस्था दयनीय रहेको र तत्काल उद्धार आवश्यक देखिएको निष्कर्ष निकालेको थियो।
उद्धारपछि नाबालिकालाई सुरक्षित संरक्षण गृहमा राखिएको छ, जहाँ उनको स्वास्थ्य परीक्षण तथा मनोपरामर्शसम्बन्धी सेवा उपलब्ध गराइएको छ। बालिकाले लामो समयदेखि परिवारसँग सम्पर्कमा नरहेको र घर जान नपाएको गुनासो गरेकी थिइन्।
बालिकाको भनाइअनुसार उनी करिब छ वर्षदेखि उक्त घरमा बस्दै आएकी थिइन्। सो अवधिमा उनलाई घरधनी पक्षबाट विभिन्न घरायसी काममा लगाइएको थियो। उनले घर सफा गर्ने, खाना बनाउने, बिरुवामा पानी हाल्ने लगायतका काम नियमित रूपमा गर्नुपरेको उल्लेख गरेकी थिइन्। साथै, कहिलेकाहीँ कुटपिट समेत सहनुपरेको आरोप उनले लगाएकी थिइन्।
यस घटनापछि काठमाडौं महानगरपालिकाले औपचारिक रूपमा उजुरी दर्ता गराएको थियो। त्यसपछि सम्बन्धित निकायहरूले थप अनुसन्धान अघि बढाएका थिए। प्रारम्भिक रूपमा जिल्ला सरकारी वकिलको कार्यालयमा तयार भएको फाइल उच्च सरकारी वकिल हुँदै महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयसम्म पुगेको बताइएको छ।
यसैबीच, नाबालिकाको पारिवारिक पक्षले पनि कानुनी प्रक्रिया सुरु गरेको छ। बालिकाको उद्धार भएपछि उनका अभिभावक काठमाडौं आएका थिए र अदालतमा निवेदन दर्ता गरेका थिए। यसले घटनालाई थप संवेदनशील बनाएको छ।
प्रहरीले हाल रेखा शर्मासँग सोधपुछ गरिरहेको छ। घटनासम्बन्धी प्रमाण, कागजात तथा बयान संकलन गर्ने कार्य जारी रहेको छ। अनुसन्धानका क्रममा बालिकाको बयान, प्रत्यक्षदर्शीहरूको जानकारी तथा अन्य प्रमाणहरूको अध्ययन भइरहेको छ।
मानव अधिकारकर्मीहरूले यस घटनालाई गम्भीर रूपमा लिँदै बालअधिकारको उल्लङ्घन भएको बताएका छन्। उनीहरूले दोषीमाथि कडा कारबाही गर्न माग गरेका छन्। बालश्रम तथा दुर्व्यवहार जस्ता घटनाले समाजमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने भएकाले यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न कडा कदम चाल्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
सामाजिक सञ्जालमा पनि घटनाबारे व्यापक प्रतिक्रिया देखिएको छ। धेरैले बालिकामाथि भएको व्यवहारप्रति दुःख व्यक्त गर्दै दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याउन माग गरेका छन्।
सरकारी निकायहरूले भने यस घटनालाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै निष्पक्ष छानबिन गरिने बताएका छन्। अनुसन्धानको निष्कर्षका आधारमा आवश्यक कानुनी कारबाही गरिने जनाइएको छ।
हाल घटनासम्बन्धी अनुसन्धान जारी रहेको छ। सम्बन्धित निकायहरूले सबै पक्षबाट तथ्य संकलन गर्दै वास्तविकता सार्वजनिक गर्ने तयारी गरिरहेका छन्।
यस घटनाले बालअधिकार संरक्षण, घरेलु श्रम व्यवस्थापन तथा कानुनी कार्यान्वयनको विषयमा पुनः बहस सुरु गराएको छ। बालबालिकाको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न राज्य र समाज दुवैले जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।